Skąd się bierze choroba alkoholowa?

Alkoholizm – UZALEŻNIENIE OD ALKOHOLU − to choroba nieuleczalna, śmiertelna, ale nie beznadziejna.

Osoba uzależniona traci kontrolę nad alkoholem jednocześnie o tym nie wiedząc. Warunkiem wyzdrowienia jest wzięcie odpowiedzialności za własne życie i własny rozwój.

Uzależnienie to stan, w którym u człowieka rozwija się zależność w sferze fizycznej, psychicznej i społecznej. Mówimy, że to choroba duszy, ciała i umysłu! 

Substancji uzależniającej używa się w celu doraźnego zadowolenia. Ceną jest długotrwałe cierpienie, złe samopoczucie. Osoba uzależniona niecierpliwie oczekuje momentu zażycia, planuje, jej myśli skierowane są w jedną stronę – to jest obsesja. Zażywanie substancji uzależniającej, niezależnie czy to będzie alkohol, narkotyki czy nikotyna, przeszkadza w życiu, lecz mimo bolesnych skutków osoba uzależniona nie jest w stanie przerwać tego stanu; towarzyszy mu przymus – kompulsja.

Z czasem pije się po to, aby zmniejszyć cierpienie wywołane piciem.

Jest kilka grup czynników mających wpływ na powstanie uzależnienia od alkoholu:

− biologiczne

− psychologiczne

− społeczne

− duchowe.

Czynniki biologiczne

Jest faktem, że na szybkość powstania uzależnienia istotny wpływ wywiera stopień dojrzałości organizmu, a szczególnie ośrodkowego układu nerwowego.

Z badań wynika, że znaczącą rolę odgrywa tu wiek, w którym rozpoczyna się intensywne picie alkoholu. Pijąc intensywnie przed 20 rokiem życia można uzależnić się już po kilku miesiącach, między 20-25 rokiem potrzeba na to około 2-4 lat, a po 25 roku życia okres uzależniania trwa kilka, a nawet kilkanaście lat.

Badania rodzinne pozwalają przypuszczać, że w powstawaniu uzależnienia od alkoholu odgrywają pewną rolę czynniki biologiczne. Możliwe jest dziedziczenie predyspozycji do uzależnienia. Alkoholizm nie jest chorobą genetyczną, ale czynniki genetyczne są istotne w powstaniu uzależnienia. Korzyści płynące z odkrycia roli DNA w dziedziczeniu są, podobnie jak w innych dziedzinach, wykorzystywane również w badaniach nad uzależnieniem od alkoholu. Na podstawie wyników badań można przypuszczać, że w kształtowaniu ryzyka uzależnienia od alkoholu bierze udział wiele genów, miedzy innymi gen kodujący jeden z receptorów dopaminowych. Można przypuszczać, że geny wpływające na aktywność neuroprzekaźników serotoniny i GABA (kwasu gamma-aminomasłowego) są częściowo odpowiedzialne za ryzyko alkoholizmu. Póki co temat ten pozostaje jednak w sferze badań hipotetycznych.

Łatwo zaobserwować, że reakcje na alkohol są różne. Wynikają one z biochemicznej odmienności organizmów. Niektóre osoby odczuwają po wypiciu przyjemność i odprężenie, a inne czują się źle. Zrozumiałe więc jest to, że jedni będą dążyć do powtarzania przy pomocy alkoholu przyjemnych dla siebie stanów, a inni będą starali się nie pić.

Od stopnia predyspozycji genetycznych zależy ile czasu i ile alkoholu będzie konieczne do powstania uzależnienia:

− różny czas picia,

− różna ilość alkoholu,

− płeć.

Ludzie uzależniają się z przyczyn fizycznych: wzrasta tolerancja na alkohol i organizm zaczyna potrzebować tego środka, a jego odstawienie powoduje fizyczne objawy zespołu odstawienia. Często osoby uzależnione mówią, że czują się normalnie dopiero, gdy się napiją – odwrotnie niż ludzie nieuzależnieni.

Same geny nie rozstrzygają jednak z góry, czy ktoś będzie uzależniony − pozostałą część ryzyka wyjaśniają cechy środowiska i ich interakcje z genami.  

Czynniki psychologiczne

Większość z demonstrowanych przez uzależnionych od alkoholu zachowań wynika z niedojrzałości emocjonalnej. Osoby niedojrzałe mają znacznie więcej problemów z pokonywaniem różnorodnych trudności życiowych niż inni. Często potrzebują do tego „podpórek”. Dla jednych taką podpórką będą leki, a dla innych znacznie łatwiej dostępny alkohol. Im częściej ludzie korzystają z alkoholu po to, by poczuć się lepiej, tym mniej uczą się doświadczania uczuć. Z czasem alkohol staje się najpoważniejszym, a niekiedy jedynym źródłem osiągania wszelkich pozytywnych stanów emocjonalnych. Do cech, które − obok niedojrzałości emocjonalnej − spotykane są często u chorych należą m.in.: nadmierna zależność, mała odporność na frustrację, trudności w wyrażaniu uczuć, wysoki poziom niepokoju w relacjach interpersonalnych, poczucie izolacji, niska samoocena bądź wysokie mniemanie o sobie, perfekcjonizm, zmienny stosunek do autorytetów, poczucie winy itp.

Czynniki społeczne

Rozpowszechnienie problemów związanych z alkoholem ma ścisły związek z obyczajowością i postawami społecznymi wobec picia alkoholu, a więc czynnikami kulturowymi. Spotykamy kultury z dominującym wzorcem abstynencji (np. niektóre odmiany protestantyzmu w Europie i USA oraz Islam), kultury, gdzie tolerancja dla pijaństwa połączona jest z tolerancją dla indywidualnych „pijaków” (np. w społeczeństwie polskim czy holenderskim), kultury akceptujące picie alkoholu, ale jednocześnie kontrolujące je (np. kultura żydowska) oraz kultury „pijackie”, w których spożywanie alkoholu jest na porządku dziennym. Nie bez znaczenia jest również dostępność napojów alkoholowych (cena, łatwość nabycia, ograniczenia w sprzedaży).

Szczególnie ważne znaczenie ma środowisko rodzinne, które może ograniczać lub zwiększać − poprzez stworzenie korzystnych warunków do prawidłowego rozwoju swoich członków − ryzyko uzależnienia. Stąd tak istotną rolę przypisuje się tzw. dziedziczeniu społecznemu, które polega na stosowaniu w życiu dorosłym norm i zwyczajów obowiązujących w domu rodziców. Jednocześnie stwierdzono, że uzależnieni najczęściej pochodzą z rodzin, w których jedno lub oboje rodzice byli uzależnieni od alkoholu, bądź z rodzin całkowicie abstynenckich. Można ten fakt interpretować w ten sposób, że żadna z tych rodzin nie miała właściwego modelu picia.

 Czynniki duchowe

Zgodność co do wieloczynnikowego uwarunkowania uzależnień (wzajemne przenikanie się czynników biologicznych, społecznych oraz psychologicznych i duchowych) powoduje, że obecnie znacznie większe niż w poprzednich latach znaczenie przypisuje się duchowości w procesie formowania się zarówno uzależnienia od alkoholu, jak i innych uzależnień oraz wpływowi czynników duchowych na przebieg procesu zdrowienia. W związku z powyższym problematyka ta stanowi coraz częściej przedmiot zainteresowania zarówno terapeutów, jak i samych pacjentów.

Czym jest duchowość?

Jest ona pojęciem wielowymiarowym i znacznie szerszym od religii, ponieważ przejawia się w głębokich powiązaniach człowieka z innymi ludźmi, z naturą i „Istotą Wyższą”.

Duchowość można także zdefiniować jako zdolność człowieka do zrozumienia samego siebie, jako jego zdolność do postawienia sobie pytań o to, skąd pochodzi, kim jest i dokąd czy do kogo lub czego zmierza…

 Uzależnienie od alkoholu jest chorobą chroniczną – przewlekłą

Choroby przewlekłe rozwijają się stopniowo i przez dłuższy czas. Oznacza to także, że uzależnienie od alkoholu jest chorobą nieuleczalną i nieodwracalną. Nie można całkowicie się z niego wyleczyć. Uzależniony do końca życia będzie alkoholikiem. Możliwość dalszego bezpiecznego picia (picia kontrolowanego) dla uzależnionego nie istnieje. Dlatego mówimy, że jest to choroba nieuleczalna. Osoba uzależniona zachowuje do końca życia szczególną wrażliwość na alkohol. Rozwój choroby można zatrzymać i osoba uzależniona może prowadzić normalne, zdrowe życie pod warunkiem, że zachowa całkowitą abstynencję od alkoholu oraz innych środków chemicznych zmieniających świadomość.

Uzależnienie od alkoholu jest chorobą postępującą

Oznacza to, że choroba nigdy nie stoi w miejscu. W miarę upływu czasu będzie coraz gorzej. Zachowanie osoby uzależnionej jest sterowane przez myśli związane z piciem i wymyka się spod kontroli społecznej, moralnej i woli pijącego. Stan chorego stale się pogarsza, chociaż sam pijący tego tak nie odczuwa. Choroba postępująca zagarnia i niszczy wszystkie sfery życia pijącego – fizyczną, społeczną, psychiczną i duchową. Powoduje to stale narastającą utratę przez uzależnionego kontroli nad swoim życiem.

 Uzależnienie od alkoholu jest chorobą podstawową

Oznacza to, że nie jest objawem innej choroby ani jej skutkiem. Nie jest także objawem zaburzeń emocjonalnych czy fizycznych. Uzależnienie od alkoholu staje się przyczyną wielu takich problemów lub nasila te, które już istniały. Oczekiwanie, że rozwiązanie problemów osobistych samo zlikwiduje potrzebę picia, jest zawodne. Aby rozwiązać jakikolwiek problem w życiu osoby uzależnionej od alkoholu, konieczne jest leczenie jej uzależnienia i całkowita abstynencja, trzeźwienie!

 Uzależnienie od alkoholu jest chorobą śmiertelną

Jeśli uzależnienie nie zostanie zatrzymane, osobę taką czeka przedwczesna śmierć. Bezpośrednią przyczyną śmierci może być choroba serca, marskość wątroby, wypadek czy też samobójstwo. Bez względu na to, co zostanie zapisane w akcie zgonu, człowiek umiera, ponieważ podstawową przyczyną tego zgonu było uzależnienie od alkoholu. Osoba uzależniona pije w sposób chory i pije niezależnie od swojej woli. Pije, ponieważ nie jest w stanie nie pić. Organizm alkoholika reaguje na alkohol inaczej niż organizm osoby nieuzależnionej. Uzależnieni są bezsilni wobec sposobu, w jaki ich organizm reaguje na alkohol. Najważniejszą cechą uzależnienia jest to, że osoba uzależniona kontynuuje picie mimo szkód, jakie ponosi z tego powodu. Próby zaprzestania picia kończą się niepowodzeniem.

Definicje:

Według Światowej Organizacji Zdrowia – „uzależnienie od alkoholu” to stan psychiczny i fizyczny wynikający ze współdziałania żywego organizmu i alkoholu. Stan ten charakteryzuje się zmianami w zachowaniu i innymi następstwami, w tym zawsze przymusem (trudną do odparcia chęcią) ciągłego lub okresowego używania alkoholu po to, aby doświadczyć psychicznych efektów jego działania lub  uniknąć objawów wynikających z jego braku, takich jak złe samopoczucie (dyskomfort). Zmiana tolerancji może, ale nie musi, towarzyszyć temu zjawisku. Człowiek może uzależnić się równolegle od alkoholu i innych środków (spożywczych, wdychanych czy przyjmowanych w formie iniekcji).

„Zespół uzależnienia” to zespół zmian somatycznych, psychicznych, duchowych i socjalnych powstałych w wyniku systematycznego, destrukcyjnego działania środka psychoaktywnego na organizm ludzki. Traktowany jest jako choroba niezawiniona, przewlekła, postępująca i śmiertelna.

Do podstawowych mechanizmów uzależnienia zaliczamy:

− mechanizm nałogowego regulowania emocji,

który tworzy silne pragnienia alkoholowe i emocjonalną izolację pacjenta od zewnętrznego świata i realiów życia;

− mechanizm iluzji i zaprzeczania,

który podporządkowuje pracę umysłu pacjenta jego pragnieniom alkoholowym i powoduje dezorientację uniemożliwiającą poszukiwanie konstruktywnych rozwiązań;

− mechanizm dezintegracji Ja (rozpraszania i rozdwajania Ja),

który uniemożliwia pacjentowi powstrzymanie picia i konstruktywne kierowanie własnym postępowaniem.